Nieuws - Economie

ING rapport 2010: Productie stevig in de plus

Door de verbeterde economische vooruitzichten heeft de
Nederlandse industrie de weg omhoog teruggevonden. Na
een stabilisatie van de productie in de eerste helft van het jaar heeft in het derde kwartaal een positieve kentering plaatsgevonden. Hoewel de enorme terugval in productie van eind vorig jaar nog lang niet is goedgemaakt, hebben Nederlandse producenten zowel omzet als productie eindelijk weer zien groeien. Het herstel van de internationale handel legt de industrie geen windeieren (figuur 1). Ten opzichte van de eerste vijf maanden van het jaar lag de buitenlandse omzet van juni tot november gemiddeld 9,5% hoger, terwijl de waarde van binnenlandse verkopen met een plus van 8%
daar niet ver bij achterblijft. Afzetprijzen en productieniveaus trekken minder snel aan dan de verkopen. Dit komt doordat de ontstane overcapaciteit de concurrentie heviger maakt en de totale industriële voorraden tot oktober per saldo verder zijn afgebouwd.

Grondstoffen en basisproducten in trek
Producenten zien zich sinds september voor het eerst in
twaalf maanden weer met oplopende inkoopprijzen geconfronteerd. De oorzaak hiervan moet bij de oplopende grondstofprijzen gezocht worden. Het krachtige industriële herstel in de Aziatische opkomende economieën stuwt de vraag naar grondstoffen al enige tijd op. Producenten trachten de gestegen
inkoopkosten geleidelijk aan hun klanten door te berekenen, maar voorlopig zien zij hier nog geen kans toe. Het is ook nog niet altijd noodzakelijk. Ondanks de recente prijsstijgingen zijn de belangrijkste industriële grondstoffen namelijk nog ruim lager geprijsd dan op het hoogtepunt, halverwege 2008. De brede GSCI-grondstoffenindex ligt nog ongeveer 40% onder zijn piek, terwijl een vat ruwe olie voor bijna de helft van de hoogste prijs van vorig jaar wordt verhandeld.

Inkopers aan het begin van de productieketen profiteren van de relatief lage prijzen door afgebouwde grondstofvoorraden versneld aan te vullen. Mede omdat het geloof in een economisch herstel groter wordt en op een stijgende vraag wordt geanticipeerd.

Sterkste herstel in basischemie en -metaal...
Hoewel de industriële productie in 2009 gemiddeld ruim 9% lager ligt dan een jaar geleden, is er sinds juli en augustus weer sprake van groei. De vroegcyclische en exportgerichte industrietakken staan vooraan in de rij als we kijken naar de chronologie van het herstel. Als gevolg van de internationaal toenemende industriële activiteit en de strategische voorraadvorming hebben producenten van basisproducten de afgelopen maanden het sterkste herstel laten zien. Zij bevinden zich aan het begin van de productieketen en profiteren daardoor meer dan gemiddeld van een geleidelijke terugkeer van voorraadvorming. Dit gaat in het bijzonder op voor producenten van chemische en metalen basisproducten.

Gemiddeld was de industriële productie tussen juni en november 3% hoger dan in de eerste vijf maanden van 2009. In basischemie en basismetaal was de productiegroei over dezelfde periode met respectievelijk 21% en 25% veel groter. Dit betekent niet dat bedrijven in deze branches hier ten volle de vruchten van hebben kunnen plukken. Hoewel de omzet in beide branches verbeterd is, hebben metaalproducenten nog met hevige prijsdruk te maken (-5% in dezelfde periode)
en hebben chemiebedrijven een sterke stijging van
afzetprijzen (+23%) door gestegen verbruiksprijzen zien
eroderen. Zo is de chemie meer dan gemiddeld gevoelig
voor de olieprijsstijgingen in de afgelopen periode (+42%). Daarnaast hebben producenten van basisproducten de hardste klappen van de crisis gekregen, waardoor zij een langere weg naar herstel hebben af te leggen.

...machines en transportmiddelen sluiten de rij
Aan het eind van de productieketen bevinden zich de bedrijven bij wie het voorraadeffect minder invloed heeft op de productieontwikkeling. Bij deze bedrijven komt het herstel trager op gang dan bij branches vooraan in de keten. Het gaat om eindproducenten van bijvoorbeeld duurzame consumentengoederen en investeringsgoederen. Veruit de sterkste productiedaling heeft dit jaar in de transportmiddelenindustrie
plaatsgevonden. Net als andere producenten van
investeringsgoederen, zoals machines en apparaten, hebben fabrikanten van voertuigen het nog steeds moeilijker dan gemiddeld. Productie en omzet zijn in de transportmiddelen- en machine-industrie - net als in de bouwmaterialen-, meubel-, textiel- en houtindustrie - van juni tot en november 2009 juist afgenomen in plaats van toegenomen. Ook in deze branches lijkt de stabilisatie echter te zijn ingezet. Voorraadniveaus zijn teruggebracht en orderontvangsten nemen weer toe, zij het geleidelijk.

Vertrouwen toegenomen, consument wacht af
Vrijwel alle industriële indicatoren geven sinds de zomer
weer hoopgevende signalen af. De inkoopmanagersindex is in november met 51,9 op het hoogste niveau sinds maart 2008 uitgekomen, terwijl het producentenvertrouwen het hoogste niveau sinds oktober 2008 heeft bereikt. De industriële activiteit trekt dus aan, maar voor een duurzaam herstel zullen producenten nog meer vertrouwen in de toekomst moeten krijgen. De door de overheid tijdelijk gestimuleerde
binnenlandse consumptie zal uiteindelijk vanuit de consument een nieuwe impuls moeten krijgen om verdere groei van productie en bedrijfsinvesteringen mogelijk te maken. Een ander gunstig voorteken is dat consumenten minder pessimistisch zijn dan in het afgelopen anderhalve jaar. De koopbereidheid is toegenomen. De werkgelegenheidsontwikkeling
blijft echter van grotere invloed op de uiteindelijke
uitgaven. Tot nu toe valt het banenverlies mee, maar wij verwachten dat de werkloosheid nog verder toeneemt door de aanhoudende overcapaciteit.

Export luidt herstel in
Internationaal zijn de economische vooruitzichten sterk verbeterd in vergelijking met een half jaar geleden. Het ondernemersvertrouwen in Duitsland en andere Europese landen is sneller gestegen dan in ons land. In alle eurolanden gezamenlijk vertonen industriële productie en orderontvangsten sinds juni een onafgebroken stijging van gemiddeld respectievelijk 0,5% en 2% ten opzichte van de maand ervoor. De Amerikaanse industrie maakt een vergelijkbaar groeiherstel door. De grootste groei is echter in het Verre Oosten te vinden.m Aziatische opkomende markten zijn de klap snel te boven gekomen. China spant de kroon. Terwijl de Europese industriële productie in november nog 11% lager lag dan een jaar geleden, heeft het Chinese statistische bureau een jaargroei van 19% gemeld. Deze voortgaande groeispurt in nieuwe industrielanden zorgt ook voor een toenemende vraag naar goederen uit Westerse landen. Dit heeft wereldwijd tot hogere handelsvolumes geleid. De Nederlandse export
groeit de laatste maanden dan ook weer en voor het eerst in vijf kwartalen waren ondernemers uit de Nederlandse industrie in november overwegend positief over de buitenlandse afzetvooruitzichten voor de komende drie maanden.

Exportherstel breed gedragen
Vooral chemische, kunststof- en metalen (half)fabrikaten zijn in trek. Opvallend is dat ook voor duurzame goederen als kleding, diverse gespecialiseerde en kantoor- en gegevensverwerkende machines een snel toenemende belangstelling Industrie December 2009 2
uit het buitenland bestaat. Waarschijnlijk speelt hier de inhaalvraag een belangrijke rol. De uitvoer van Nederlandse goederen naar Azië vertegenwoordigde
in het derde kwartaal van 2009 6% meer waarde
dan in dezelfde periode in 2008. Voor China kwam de groei zelfs op 39% uit. De Chinese vraag naar voedingsmiddelen, halffabrikaten en machines neemt in het bijzonder toe. Het
effect hiervan op de totale buitenlandse vraag is echter nog beperkt. Terwijl 72% van de totale goederenuitvoer naar West-Europese landen gaat, neemt China nog geen 2% van voor zijn rekening. Alle Aziatische landen gezamenlijk komen niet verder dan 9%. Belangrijker voor de Nederlandse industrie is daarom dat de uitvoer naar West-Europese landen ook toeneemt, hoewel deze in september nog 20% lager lag dan een jaar geleden.

Voorraden terug op acceptabel niveau
Sinds oktober 2008 hebben producenten met oplopende kosten van voorraden te maken gekregen. Door snel verslechterende verkopen is de verhouding tussen voorraad en afzet scheefgegroeid. Industriebedrijven hebben er sindsdien alles aan gedaan om de productie(capaciteit) snel aan te passen aan de geslonken orderportefeuille en overtollige voorraden
te verkopen. In eerste instantie is dit niet genoeg gebleken om de voorraden op de nieuwe realiteit af te stemmen, maar sinds maart 2009 is een sterke afname van voorraadniveaus waarneembaar. De industriële voorraadniveaus lagen eind september ruim 10% lager dan een jaar eerder. Dit komt in de buurt van de productiekrimp die dit jaar gerealiseerd is. Ook ten opzichte van de order- posities zijn de voorraden weer tot een acceptabel niveau teruggebracht. Producenten hebben hun mening over de voorraadpositie bijgesteld. Momenteel houdt het aantal ondernemers met te kleine voorraden de groep met te grote voorraden in evenwicht. Dit is sinds oktober 2007 niet meer het geval geweest. Afgezet tegen het historische gemiddelde worden de voorraden dan ook als laag beoordeeld Kettingreactie versnelt productieherstel Met de voorraden op een dergelijk laag niveau zal het verbeterende
economische klimaat in 2010 voor extra voorraadvorming zorgen. In een aantal industrietakken is dit proces al gaande. Vooral leveranciers aan het begin van de keten houden in het derde kwartaal weer meer producten op voorraad. Voorraadcycli maken door langere productieketens de industriële activiteit steeds volatieler. De afgelopen jaren is globalisering
binnen de industrie met verregaande specialisatie
gepaard gegaan. Activiteiten die andere partijen beter of
goedkoper kunnen uitvoeren, zijn in toenemende mate uitbesteed, zowel aan binnen- als aan buitenlandse partijen. Productieketens zijn zo in veel verschillende schakels opgeknipt. Tegelijkertijd kunnen producenten vaak niet om enige voorraadvorming heen om de machines draaiende en de levertijd kort te houden. Het totaal aan voorraden binnen de industrie is hierdoor tot en met 2008 structureel toegenomen, net als het gebruik van halffabrikaten oftewel het zogenoemde intermediair
verbruik. De effecten van op- en afbouw van voorraden zijn door de langere productieketens ook sterker dan voorheen.

2010: Productie stevig in de plus...
Het internationale economische herstel zal in 2010 de industriële productie verder opdrijven. Inhaalvraag zal tot een tijdelijk hogere jaargroei van naar verwachting 3,5% leiden. Het industriebeeld verbetert over de hele linie, maar de grote verschillen liggen nog niet achter ons. Zo zijn fabrikanten van investeringsgoederen meer dan gemiddeld afhankelijk van buitenlandse afnemers. Hoewel zij minder van de voorraadvorming
profiteren, hebben zij in 2010 relatief veel voordeel bij het exportherstel. Dit laatste geldt ook voor de
chemie die vooral in de eerste helft van 2010 door voorraadvorming een snellere groei tegemoet kan zien. Ook de kunststof en metaalproductenindustrie zullen daar in meer of mindere mate profijt van hebben. Aan de andere kant zullen bedrijfsinvesteringen
na de ongekend scherpe terugval dit jaar
ook in 2010 nog krimpen, wat weer ten koste gaat
van de groei in de transportmiddelen- en machine-industrie. De laatste branche laat daarbij een zeer gevarieerd beeld zien. Machines en apparaten zullen in sommige sectoren, zoals bijvoorbeeld de zorg, landbouw en weg- en waterbouw, vaker worden aangeschaft dan in andere. Dergelijke sectorale ontwikkelingen kunnen ingrijpende gevolgen hebben voor de veelal gespecialiseerde machinebouwers. Toeleveranciers
van bouwmaterialen krijgen in 2010 waarschijnlijk
de meeste last van de investeringskrimp, omdat investeringen in bouwprojecten vanwege hun grote omvang en lange doorlooptijd later op gang komen. De weg- en waterbouw vormt daarop een uitzondering. De infrasector is voor een groot deel afhankelijk van overheidsuitgaven die, mede dankzij stimuleringspakketten, op een hoog peil blijven. Producenten van duurzame consumentenproducten zullen ook minder snel aanhaken door het trage herstel van consumentenbestedingen. Naar verwachting zal de consument pas in de tweede helft van 2010 zijn hand voorzichtig van de knip halen.

... maar bezettingsgraad langdurig onder druk
De industriële productie is in 2009 teruggevallen tot het niveau van 2003. De bezettingsgraad lag in het derde kwartaal nog bijna 7% onder het langjarige gemiddelde. Het productieniveau lag in 2009 zelfs 15% lager in vergelijking met de potentiële productie die bij voortgaande groei was bereikt. De conjuncturele omslag is echter begin 2008 al ingezet, waarna deze met het uitbreken van de kredietcrisis in een stroomversnelling is geraakt. Voor de crisis kon door capaciteitstekorten
vaak niet aan de vraag worden voldaan, met fors
oplopende levertijden, verkoopprijzen en personeelstekorten tot gevolg. Een dergelijke ‘overbezetting' van de productiecapaciteit
leidt via oplopende lonen en prijzen onvermijdelijk
tot een neergang in vraag en productie. Onder meer vanwege het grote vermogensverlies bij bedrijven en consumenten en opgelopen overheidstekorten, zal de economische groei de komende jaren kwetsbaar en ondermaats blijven. Uitgaande van een gemiddelde groei van economie en industriële productie van tussen de 1,5% en 2% in de komende jaren (net onder het langjarig gemiddelde), bereikt de industriële
productie eind 2013 weer het hoogtepunt van 2007.
De industriële activiteit ligt voorlopig dus structureel op een lager niveau dan voor de crisis

GERELATEERDE ITEMS

Plaats een reactie

EVENEMENTEN

VACATURES

FILMPJES

Meer filmpjes

MEEST GELEZEN

COLUMN

Column: door Karel Deppe

Wouter

Ik heb er maar Wouter boven gezet, dan weet U dat ik U lastig ga vallen met de politiek. Een tijdje lang heb ik staatssecretarissen, kamerleden en een paar fractievoorzitters gesproken toen ik op allerlei feestjes in den Haag en omgeving kwam. Ooit ook heel kort een minister.

lees column

Nieuwsbrief

Zoek

Poll

Magazine Preview

Who's online